Sâu Cuốn Lá 23/08/2019

Thạc sĩ Huỳnh Kim Ngọc

Sâu cuốn lá là dịch hại phổ biến trên lúa, phân bố rộng  khắp các vùng trồng lúa ở Á Châu,  dù vậy sâu cuốn lá vẫn được xem như dịch hại thứ cấp, gây hại không đáng kể. Tại Viêt Nam, những năm gần đây, diện tích lúa nhiễm sâu cuốn lá đứng thứ hai sau rầy nâu, đặc biệt ở những vùng trồng lúa thâm canh, dùng nhiều phân đạm. Ở Đồng bằng sông Cửu long sâu cuốn lá xuất hiện và gây hại quanh năm tuy nhiên phổ biến trong vụ Đông Xuân và Hè Thu.

 

Đặc tính sinh vật học và gây hại:

Sâu cuốn lá thuộc họ Pyralidae/Lepidoptera. Tên khoa học: Cnaphalocrosis medinalis, Guenee. Ngài (bướm) có màu vàng phấn nhạt, cánh dạng tam giác, trên cánh có hai sọc ngang, bướm đẻ trứng mặt trên lá gần gân chính, 4 – 7 ngày sau nở ra sâu non trên mặt lá, sâu có 5 tuổi, kéo dài 12 – 17 ngày. Sâu hóa nhộng ngay trong lá cuốn, giai đoạn nhộng dài 5 – 7 ngày, ngài có xu hướng thích ánh sáng mạnh. Vòng đời sâu cuốn lá dài khoảng một tháng ( 25 – 38 ngày).

Sâu cuốn lá gây hại bằng cách cuốn và ăn lá. Sâu tuổi 1 mới nở thường nằm ở vết hại cũ hoặc bò lên chót lá. Sâu tuổi 2 bắt đầu phá hại bằng cách nhả tơ cuốn hai mép lá lại thành ống, sống và gây hại bên trong bằng cách cạp lấy chất mô xanh có diệp lục tố, chừa lại lớp biểu bì mặt dưới lá, nên ruộng bị sâu cuốn lá gây hại trông bạc trắng xơ xác. Do lá bị cuốn và mất diệp lục, quang hợp giảm khiến lúa bị lép, lửng, năng suất giảm, ngoài ra vết thương trên mép lá cũng là cửa ngỏ để vi khuẩn gây bệnh bạc lá và đốm sọc vi khuẩn xâm nhập và gây hại nhất là vào thời điểm trời mưa bảo, gió mạnh.

Thông thường trong một lá ta chỉ tìm thấy một sâu cuốn lá và sau khi gây hại xong, sâu bò sang lá bên cạnh và tiếp tục cắn phá, trung bình một sâu gây hại cho khoảng 3 – 5 lá. Quan sát vào giai đoạn 40 ngày sau sạ - thời điểm thích hợp nhất cho sâu gây hại – cho thấy một sâu ăn trung bình 25 cm2 diện tích lá trong suốt vòng đời của nó. Tuy nhiên điều này còn tùy thuộc vào 2 yếu tố : (1) Tuổi sâu và (2) Giai đoạn sinh trưởng của lúa, người ta nhận thấy ở 3 tuổi đầu tiên, hầu như sâu ăn rất ít, khoảng 10% diện tích lá so với tuổi 4 – 5 và vào giai đoạn 80 – 100 ngày sau sạ, sâu tuổi 1 – 3 ăn lá thấp một cách có ý nghĩa so với giai đoạn 40 – 60 ngày . Giai đoạn 40 ngày sau sạ được xem như thích hợp nhất cho tất cả các tuổi sâu (Heong, L.K, IRRI).

Ngoài ký chủ chính là lúa, sâu cuốn lá còn tìm thấy trên bắp, cao lương (shorghum), mía, đậu, cỏ dại.

Sâu cuốn lá và thất thoát năng suất.

Nghiên cứu tại IRRI trong điều kiện nhà lưới cho thấy khi lây nhiễm mật độ 3 sâu / bụi vào các giai đoạn 40 – 60 – 80 ngày sau sạ, kết quả xác định không có sự khác biệt về sụt giảm sinh khối và năng suất giữa các nghiệm thức. Trong điều kiện thực tế ngoài đồng, tiến hành cắt lá 10% – 60% cho thấy năng suất giảm tương ứng 5% – 12%, tuy nhiên, phân đạm (N) dường như bù đắp phần nào cho sự hao hụt nầy. Nghiên cứu gần đây tại IRRI, cho thấy vào giai đoạn hạt chắc, với mức độ nhiễm 10 – 20 sâu cuốn lá / bụi, lượng sinh khối giảm trên 23% và năng suất sụt giảm có ý nghĩa, tuy nhiên trên thực tế với mật độ nhiễm cao như thế rất hiếm xảy ra.

Tại Việt Nam, nhiều nghiên cứu cho thấy sâu cuốn lá xuất hiện sớm không làm giảm năng suất, tuy nhiên trong giai đoạn sau : đứng cái, làm đòng, nếu ruộng bị sâu cuốn lá hại nặng thì có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của gié và hạt (gié ngắn, hạt ít, trọng lượng hạt giảm) hoặc có thể gây ra hiện tượng lúa trổ nghẹn đòng, bông lúa ngắn, hạt lép lửng, nhưng nếu giai đoạn này có những bất thường về thời tiết (nắng hạn…), đất đai (phèn, mặn…), dịch hại (rầy, sâu đục thân…), thì các tác động cộng hưởng này vẫn có thể ảnh hưởng đến năng suất lúa.

Thiên địch sâu cuốn lá:

Thiên địch của sâu cuốn lá rất phong phú, bao gồm:

+ Nhóm ký sinh: Ký sinh trứng: - Ong đa phôi (Copidosomopsis nacoleiae), ong Trochogramma japonicum... Ký sinh sâu non: Ong cự (Itoplectis narangaea), Ong cự nâu vàng (Temelucha philippinensis)…

+ Nhóm ăn mồi: Bọ cánh cứng ba khoang (Ophionea nigro fasiata), dế  (Metioche vittaticolis), chuồn kim (Agriocnemis pymaea), đuôi kìm (Euborelia stali)

+ Nhóm gây bệnh: nấm Beauveria bassianae, nấm Nomuraea rileyi

Trong 3 nhóm trên, thiên địch ký sinh quan trọng nhất trong việc kiềm hãm dịch sâu cuốn lá

Phòng trừ:

+ Canh tác theo phương pháp phòng trị tổng hợp : gieo sạ đồng loạt, không sạ dầy, bón phân cân đối, hợp lý, không bón thừa đạm, bón đạm muộn, dọn cỏ bờ

+ Bảo vệ thiên địch.

+ Nếu sâu cuốn lá xuất hiện với mật số cao, nhất là vào lúc lúa giai đoạn đòng – trổ có khả năng hại đến năng suất thì phải phun thuốc ngay. Cần chú ý để đạt hiệu quả nên: (1) phun sớm khi sâu còn tuổi nhỏ, (2) phun đủ lượng nước khuyến cáo, (3) nên luân phiên thuốc vì sâu cuốn lá hình thành tính kháng thuốc tương đối nhanh, (4) Nên phun thuốc vào lúc sáng sớm (bướm ướt cánh, bay chậm) hay chiều mát, (5) các loại thuốc có thể dùng trị sâu cuốn lá: Comda gold 5WG, Sec Saigon 25EC, Gà nòi 95SP.

 

Tin cùng loại

Ruồi đục trái xoài ( Oriental fruit fly) có tên khoa học là Bactrocera dorsalis (Hendel), thuộc họ Trypetidae, bộ hai cánh (Diptera). Ruồi đục trái là côn trùng đa thực, gây hại hơn 30 loại cây ăn trái và rau cải. Có nhiều loài ruồi đục trái, trong đó phổ biến nhất là B. dorsalis, B.coresta, B.cucurbitea.

Những loại phân hữu cơ vi sinh nói chung, ngoài việc giúp kích thích hệ vi sinh vật trong đất, còn cung cấp thêm một lượng vi sinh có ích cho đất. Hệ vi sinh vật có lợi càng dồi dào, càng đẩy lùi được những vi sinh vật bất lợi cho đất và cây trồng, giúp hạn chế được những loại bệnh do vi sinh vật có hại gây ra, những loại nấm bệnh gây hại cho rễ. Đây là tác dụng rất “lợi hại” của phân hữu cơ vi sinh mà bà con nông dân nên tận dụng.

Bải bắp là một trong những loại rau được thị trường yêu chuộng và tiêu thụ quanh năm, với số lượng lớn. Vì vậy trồng cải bắp thường cho thu nhập kinh tế cao. Tuy nhiên, sâu bệnh hại là một trong những yếu tố làm tăng chi phí giá thành và gây cản trở sản xuất. Một trong những bệnh hại nguy hiểm, đã gây thiệt hại đáng kể đến sản xuất cải bắp là bệnh thối nhũn.

Để phòng trị ốc bươu vàng cần áp dụng tổng hợp các biện pháp, phải làm liên tục, rộng khắp và làm sớm trước khi mùa vụ bắt đầu. Các biện pháp bao gồm đặt lưới chắn ở cống, bộng dẫn nước, vét rãnh, bắt ốc bằng tay, cắm cọc thu gom trứng, cày bừa kỷ, cày sâu, đưa nước vào ruộng sớm (trước khi sạ) nhử ốc trồi lên rồi diệt, sau sạ không đưa nước vào...

Bọ hung (trưởng thành) và sâu non (Sùng) gây hại bằng cách gậm rễ non và thân ngầm dưới đất, khiến cây sinh trưởng kém, mất cây (hom), đẻ nhánh kém, mất năng suất. Bọ hung và sùng gây hại trên nhiều loại cây trồng có rễ, hom, củ…nằm trong đất như mía, khoai, cao su, cây lâm nghiệp….

Bơ là loại trái cây có thành phần dinh dưỡng có giá trị cao, rất có lợi cho sức khỏe con người, bởi vậy đã được nhiều người ưa chuộng. Trồng bơ cũng đã đem lại những nguồn thu nhập lớn cho nông dân, cũng như đã góp phần làm phong phú thêm cho thương hiệu trái cây nhiệt đới của Việt Nam.

Trên thân và cuống lá: Vết bệnh lúc đầu màu trắng xám sau đó chuyển sang màu nâu nhạt, kích thước vết bệnh nhỏ hình tròn hoặc bầu dục dài, về sau bề mặt vết bệnh sần sùi màu nâu xám hoặc nâu tối. Các vết bệnh có thể liên kết với nhau tạo thành vệt hoặc từng đám trên thân và cuống lá.

Nhện gié hầu như có thể xuất hiện ở mọi giai đoạn sinh trưởng của lúa từ giai đoạn mạ cho đến trổ, chín và gây hại các bộ phận của lúa như bẹ lá, gân lá, thân, cuống bông/gié và cả hạt lúa. Giai đoạn mạ, nhện chủ yếu hại bên ngoài bẹ, nơi tiếp giáp giữa bẹ và thân. Giai đoạn đẻ nhánh – làm đòng, nhện đục vào trong, sống và gây hại trong bẹ và gân lá.

Theo Hiệp hội phân bón Việt Nam, lượng phân bón đổ xuống ruộng đồng Việt Nam trên 20 năm qua lên đến 165.000.000 tấn các loại, trong đó chủ yếu là phân bón hóa học. Thế kỷ 21 là xu thế của nền nông nghiệp hữu cơ, sử dụng phân bón hữu cơ được nhà nước khuyến khích trong tái cơ cấu ngành trồng trọt, nhằm đáp ứng yêu cầu nghiêm ngặt...

Bệnh thường xuất hiện trên các bộ phận non, trên hoa và quả. Trên các cành non và trái non, vết bệnh có màu đen và lõm vào. Khi bệnh tấn công vào cuống quả sẽ làm cho quả bị khô. Nếu thời tiết thuận lợi, vết bệnh sẽ phát triển rộng dần. Khi vết bệnh lan rộng ôm khắp chu vi của cành thì làm phần cành phía trên vết bệnh bị chết, toàn bộ phần quả phía trên vết bệnh sẽ bị khô, rụng.

  • Trụ sở Chính
  • CÔNG TY CỔ PHẦN BẢO VỆ THỰC VẬT SÀI GÒN
  • Nguyễn Văn Quỳ, khu phố 1, phường Tân Thuận Đông, quận 7, TP.HCM
  • Mã số thuế: 0300632232
  • Tel: (028) 38 733 295 - 38 732 077
  • Fax: (028) 38 733 033 - 38 733 391
  • Website: www.spchcmc.vn - Email: info@spchcmc.vn
  • Xí nghiệp Bảo vệ Thực vật Sài Gòn
  • XÍ NGHIỆP CÔNG TY CỔ PHẦN BẢO VỆ THỰC VẬT SÀI GÒN
  • Lô C1-C3 khu Công nghiệp Hiệp Phước, xã Hiệp Phước, huyện Nhà Bè, TP.HCM
  • Tel: (028) 3873 4089 - Fax: (028) 3873 4090
  • Đơn vị trực thuộc
  • Kết nối chúng tôi