Thạc sỹ: Huỳnh Kim Ngọc

Thời gian gần đây, cùng với sự phát triển ồ ạt của việc trồng cây thanh long ở nhiều vùng phía Nam như Bình Thuận, Đồng Nai, BR-VT, Long An, Tiền Giang… nhiều dịch hại mới đã bị phát hiện và gây nhiều thiệt hại cho bà con, điển hình là bệnh đốm nâu và đặc biệt là ốc sên hại nặng trên vườn thanh long trong mùa mưa.

Đặc tính sinh học và gây hại

Loài ốc sên hại thanh long, bà con nông dân Bình Thuận gọi là ốc sên nhỏ hay ốc sên lá, có vỏ màu vàng nhạt, to cỡ đầu ngón tay, 2 râu, lưỡi dài, tuy nhiên ở nhiều  nơi có ốc vỏ màu nâu đỏ sọc trắng, bà con gọi là ốc ma, 4 râu. Một ốc sên thường trưởng thành khoảng  3 – 4 tháng sau khi nở, có thể đẻ 4 - 6 lứa một năm. Thức ăn của chúng chủ yếu là cây trồng, cỏ dại và xác bã hữu cơ hoai mục.

Trên thanh long, khoảng chiều tối ốc bắt đầu rời nơi ẩn núp dưới các tán bụi rậm cây cỏ, hang hốc kín đáo hay rơm rạ tủ dưới gốc thanh long rồi sau đó bò lên trụ , men theo cành lá đến ăn các phần non của cây như cành, búp mới nhú, hoa, trái làm đọt non, nụ hoa, trái bị hư, ngoài ra nhớt do ốc tiết ra cũng làm hư vỏ trái khiến trái không bán được hoặc bán mất giá. Nhiều vườn thanh long, nhất là các vườn ít chăm sóc, rậm rạp, cỏ dại um tùm, mỗi trụ có đến hàng trăm ốc cắn phá khiến năng suất thất thu nghiêm trọng.

Ốc sên hại thanh long thích ẩm ướt, nhiệt độ khoảng 28 – 32 độ C, nên ốc chủ yếu xuất hiện và gây hại trong mùa mưa nhất là vào các tháng mưa dầm từ tháng 7 – 10 hàng năm, ngoài ra ốc cũng gây hại nặng trên các vườn cây cỏ mọc um tùm, tưới nước thường xuyên trong mùa khô và tủ rơm quá dầy dưới gốc.

Ốc chủ yếu gây hại ban đêm, ban ngày trú ẩn nơi rậm rạp, kín đáo giữa các tán cây, bụi rậm hay dưới lớp rơm rạ, cỏ dại dưới gốc. Cũng giống như tập tính chung của các loài ốc, ốc sên thích mùi chua, hôi tanh và vị ngọt

Ngoài thanh long, ốc còn gây hại trên các vườn rau cải, dưa , vườn cà chua.

Phòng trị

+ Vệ sinh vườn, phát quang bờ bụi  rậm rạp, nơi trú ẩn của ốc.

+ Bắt ốc  bằng tay vào các buổi chiều, tối có mưa.  Ốc thu được có thể bằm nhuyễn trộn cám cho gà vịt ăn hay nấu chín kỹ cho heo ăn. Ở Thái Lan, ốc bắt được,  được nông dân cho  vào lu, rắc thêm chút phân urê, lân, vôi hay xác bã trái cây như chuối, thơm, xoài.. rồi thêm nước …. sau  3 - 4  tháng, lấy phân  pha nước lã làm “phân hữu cơ” tưới thanh long, rau cải rất tốt.

+ Dùng thuốc có hoạt chất Metaldehyde như Tatoo 150 B hay Bosago 12 AB rắc dưới gốc, mỗi gốc  5 – 10 hạt, để tăng tính dẫn dụ có thể trộn thêm ít rỉ đường, bánh dầu, bột cá hay cám gia súc. Nên rải vào buổi chiếu tối, sáng hôm sau thu gom ốc tiêu hủy hay dùng ủ phân bón.