Rầy phấn trắng hại lúa 21/02/2022

Huỳnh kim Ngọc và Trần thành Tín

Lớp (Class): Insecta (côn trùng).

Bộ (Order ): Hemiptera (nửa cánh).

Dưới Bộ (Suborder): Sternorryncha.

Họ (Family): Aleurodidae (Rầy phấn trắng).

Chi/Giống (Genus): Aleurocybotus.

Loài (Species):  Aleurocybotus indicus (Tên cũ: Vasdavidius indicus)

Rầy phấn trắng (Tên khác: Rầy cánh phấn, Bọ phấn trắng), do cơ thể bao phủ một lớp phấn trắng, được ghi nhận dịch hại đầu tiên trên lúa năm 1966 tại Santaram Ấn Độ và sau đó ở các nước Châu phi: Senegal (1977), Nigeria, Niger, Mauritania, gây thất thoát năng suất lên tới 80%. Tại Việt Nam, trước đây, rầy ít thấy xuất hiện và gây hại trên lúa, chỉ phổ biến trên rau màu như ớt, cà, dưa, bầu bí,… Năm 2010 ghi nhận rầy gây hại qui mô lớn ở Long An, An Giang, Tây Ninh, diện tích nhiễm: 15.462 ha và hiện nay có xu hướng lan rộng ở các tỉnh ĐBSCL và ảnh hưởng đến năng suất.

 

Ghi chú: Rầy phấn trắng lúa, khá giống với Bọ phấn hại ổi (White fly/Aleurodicus dispersus/Hemiptera/Sternorrhyncha), Bọ phấn khoai mì (White fly/Besimia tabaci/Hemiptera/Sternorrhyncha), nhưng khác Họ:  Rầy phấn thuộc họ Aleurodidae (Rầy phấn trắng), còn bọ phấn hại ổi, khoai mì thuộc họ white fly ( ruồi trắng).Rầy nhảy trên sầu riêng (Allocaridara malayensis, thuộc họ rầy nhảy (Psillid), bộ cánh đều (Homoptera).

Thiệt hại

 

Ruộng và lúa bị rầy phấn trắng gây hại

Rầy phấn trắng gây hại bằng cách chích hút nhựa lá, làm lá vàng vọt (ấu trùng), mặt lá sần sùi ( khảm), lá xoắn hay vặn vẹo, cổ lá co rút (thành trùng), nếu gây hại giai đoạn trổ, lá cờ bị nghẽn, xoắn khiến gié trổ không thoát, nếu trổ thoát, hạt cũng bị lép. Triệu chứng này giống như bệnh lùn xoắn lá do virus, nhưng chưa phát hiện thấy có virus trong lá xoắn (Viện lúa ĐBSCL). Gây hại chủ yếu giai đoạn từ đẻ nhánh, lúc đầu chỉ là một đám nhỏ màu vàng, sau lan rộng ra theo sự phát triển của quần thể, nếu không phòng trị và gặp điều kiện thuận lợi (nắng nóng), sẽ tích lũy mật số và gây hại nặng giai đoạn đòng- trổ. Các giống Jasmin 85, IR 50404… dễ nhiễm. Theo nghiên cứu của Viện lúa ĐBSCL, thí nghiệm trên giống OM 4900, IR 4625, IR 64, ở giai đoạn 30 NSS, lây nhiễm 30 – 40 con/dãnh, ảnh hưởng đến năng suất, nếu mật số lây nhiễm 60 con/dãnh, năng suất giảm từ 23 – 31%, thiệt hại có thể lớn hơn nếu rầy gây hại giai đoạn đòng- trổ. Do giai đoạn trổ, nhụy lúa có màu trắng, nên dễ lầm lẫn với rầy phấn trắng, mặt khác triệu chứng vàng lá lúa giai đoạn này cũng dễ lẫn với bệnh vàng lá chín sớm hay cháy bìa lá, chuẩn đoán sai sẽ khiến thiệt hại nặng hơn.

Do rầy có vòng đời tương đối ngắn (khoảng 20 – 22 ngày), đẻ nhiều trứng (100 – 200 trứng),  trứng đẻ mặt dưới lá, phun thuốc khó tiếp xúc, rầy phát triển và gây hại mạnh lúc trời nắng nóng, giai đoạn gây hại kéo dài từ đẻ nhánh – đòng, trổ dễ ảnh hưởng đến năng suất nên cần thăm đồng thường xuyên, phát hiện sớm và phòng trị kịp thời.

Đặc điểm sinh học

 

Vòng đời – Trứng – rầy phấn trắng

Rầy phấn trắng biến thoái không hoàn toàn. Vòng đời kéo dài khoảng 17 - 24 ngày (ngắn hơn rầy nâu), gồm 3 giai đoạn: Trứng - ấu trùng – thành trùng. Ấu trùng có 4 tuổi, ấu trùng tuổi 4 là nhộng giả.

Thành trùng có 2 cặp cánh màu trắng, khi đậu xếp cách như mái nhà, ẩn náu nơi kín gió, kích thước trung bình : 0,98 mm/cái và 0,83 mm/đực, thành trùng mới nở, trong suốt, cánh mỏng manh nên có sức bay yếu (nửa cánh/ Hemiptera), sau đó khi cánh khô, cơ thể phủ lớp phấn trắng, sức bay tốt hơn, khi trời nhiều gió hay bị động, rầy bay úa ra, rầy thường ẩn náu và gây hại mặt dưới lá.

Thành trùng (cái) đẻ nhiều trứng: 100 – 240 trứng, trứng đẻ rời rạc hay từng vệt mặt dưới lá gần gân chính, tập trung gần chóp lá,  xếp hàng như vẩy cá, trứng có dạng thon dài, mới đẻ có màu trắng, sắp nở chuyển nâu, tỷ lệ sống (trứng – thành trùng) khoảng 70%. Sinh sản đơn tính, cho ra thế hệ sau 100 thành trùng đực (Viện lúa ĐBSCL).

Ấu trùng có 3 tuổi. Tuổi 1 chưa có phấn, di chuyển gần gân lá hay chung quanh để chích hút, ít di chuyển do chân chưa phát triển, kéo dài 3 – 4 ngày. Tuổi 2: Lột xác, cơ thể bao phủ lớp phấn mỏng, bám chặt vào biểu bì lá để chích hút, dài 2 – 3 ngày. Tuổi 3 : cơ thể ít thay đổi, không di chuyển, dài 2 – 3 ngày, sau đó lột xác chuyển sang giai đoạn nhộng (giả).

Nhộng ( giả) có lớp vỏ cứng, bám chặt vào biểu bì lá, sau 2 – 4 ngày, vũ hóa bay thoát ra ngoài.

Nhiệt độ thích hợp cho rầy là 30 độ C, sống và gây hại phổ biến trong mùa khô, trời nắng nóng, cao điểm giai đoạn hạn Bà Chằng (tháng 7-8) ở các tỉnh phía Nam.

 

Trứng rầy bám mặt dưới lá, là bị khảm và nghẹn đòng

Ký chủ phụ

Cỏ Lục lông (Chloris barbata), cỏ Chân gà (Dactyloctenium aegyptium).

Thiên địch

Rầy phấn trắng có nhiều thiên địch ký sinh như Ong ký sinh (Encarsia japonica, E.sophia, E.transversa…), thiên địch ăn mồi như: Bọ rùa 8 chấm (Harmonia octomaculata)…

Biện pháp canh tác và mật số bọ phấn

-    Các giống Jasmin 85, IR 50404, Đài thơm 8, RVT… dễ nhiễm.

-    Giống OM 4218, nếp IR 4625 ít nhiễm.

-    Lúa cấy có mật số bọ phấn thấp hơn lúa sạ.

-    Sạ dầy (150 – 250 kg/ha) cho mật số bọ phấn cao hơn sạ thưa (100 – 120 kg/ha).

-    Vụ lúa mùa mưa có mật số rầy phấn thấp hơn mùa khô, do nước mưa làm giảm mật số rầy.

-    Chưa thấy có mối liên hệ giữa việc quản lý nước trên ruộng, cỏ dại, rơm rạ với mật số bọ phấn.

Phát hiện

- Khua động tán lá xem có rầy phấn bay lên không.

- Quan sát mạng nhện trên ruộng, xem có rầy phấn dính vào mạng nhện không.

- Quan sát mặt dưới lá lúa xem có trứng rầy đẻ dọc theo gân lá hay không.

- Chú ý lúa giai đoạn đẻ nhánh đến đòng- trổ, kiểm tra ruộng lúa có triệu chứng vàng lá để xác định là do bệnh vàng lùn, lùn xoắn lá, vàng lá chín sớm, cháy bìa lá hay do rầy phấn.

- Chú ý các đám ruộng lúa trồng gần vườn ổi, rau dưa, khoai mì…

- Thường xuyên thăm đồng các ruộng bị rầy gây hại vụ trước, chú ý ruộng bón thừa đạm, bón đạm muộn, ruộng rậm rạp, phun thuốc trừ sâu sớm

 

Rầy phấn trắng dính vào mạng nhện

Thuốc hóa học

- Nghiện cứu cho thấy các thuốc hóa học có gốc Abamectin, Emamectin có thể kiểm soát bọ phấn 65-68%. Các thuốc gốc Pymetrozine (500g/kg) kiểm soát 70,5 – 72,6% khi quan sát 10 NSP (Viện lúa ĐBSCL). Ngoài ra các gốc khác như Imidacloprid, Acetamiprid cũng cho hiệu lực tốt trừ rầy phấn (CABI, IRRI).

- Cần lưu ý do cơ thể rầy (thành trùng) bao phủ một lớp phấn trắng, trứng rầy được bọc trong lớp sáp cứng, không thấm nước nên các thuốc có tính tiếp xúc cho hiệu quả không cao bằng thuốc có tác động lưu dẫn, thấm sâu và xông hơi và cần thiết nên pha với chất bám dính hay dầu khoáng SK Enspray 99EC, ngoài ra, phun đúng kỹ thuật cũng giúp tăng hiệu quả phòng trừ.

Phòng trị

Áp dụng các biện pháp tổng hợp, gồm:

- Trồng giống kháng rầy phấn trắng, nhất là các giống có bộ lá đứng thẳng.

- Gieo cấy đồng loạt, không sạ, cấy dầy.

- Bón phân cân đối, hợp lý, không bón thừa đạm, bón đạm muộn.

- Thăm đồng thường xuyên, chú ý giai đoạn đẻ nhánh – đòng, trổ, nhât là ruộng thường bị hại.

- Ruộng bị hại sớm, có thể bổ sung thêm phân U rê, DAP và Kali.

- Nếu mật số rầy cao vào giai đoạn đòng – trổ (10- 40 rầy trên 30 – 50 bụi lúa) , có khả năng gây hại năng suất, có thể dùng một trong các loại thuốc sau:

1. Gốc Pymetrozine (+ Nitenpyram): Osago 80WG, Sagometro 50WG

2. Gốc Dinotefuran (+ Imidaclorpid): Brimgold 200WP.

3. Gốc Abamectin/Emamectin: Binhtox 3.8EC hay Comda gold 5WG

4. Gốc Chlorpyrifos methyl: Sago super 20EC

5. Trường hợp cần dập dịch tức thời dùng Fenbis 25EC (hiệu lực cao trừ rệp sáp và có tính xông hơi), Sherzol 205EC hay Sec Saigon 25EC

Các thuốc trên cần dùng luân phiên và nên kết hợp với dầu khoáng SK Enspray 99EC để gia tăng hiệu quả phòng trừ.

Khi phun cần chú ý

1. Nên phun sát mặt lá lúa để diệt rầy trưởng thành, phun đều hai mặt lá, đồng thời hướng đầu vòi phun xuống thấp bên dưới tán lá để rầy dễ trúng thuốc và diệt cả trứng bám mặt dưới lá. Chú ý không phun thuốc khi lúa đang trỗ, nếu cần thiết phun buổi chiều.

2. Chỉnh bét phun mịn hạt và phun đủ lượng nước-thuốc theo khuyến cáo.

3. Nên pha thêm dầu khoáng SK Enspray 99EC (liều pha: 50 – 60 ml dầu khoáng/bình 25L) hay chất bám dính ( Sago bám dính) để đánh tan lớp phấn và kéo dài thời gian tồn lưu trên lá.

4. Nên phun sáng sớm (6- 9 giờ) do rầy còn ướt cánh, bay chậm, không phun khi trời gió to hay sắp mưa.

5. Nên phun đồng loạt để hạn chế rầy phát tán, di chuyển từ ruộng nầy sang ruộng bên cạnh.

6. Nếu lúa chuẩn bị trỗ, bị rầy hại, có thể bổ sung thêm phân bón có  chứa U rê, DAP, Kali, nếu lúa giai đoạn mới trổ, trổ đều có thể phun thêm phân bón lá.

Tham khảo:

1. Plantwise Knowledge Bank, CABI, IRRI

2. Viên Lúa DBSCL.

3. Luận văn Tiến sĩ của Võ Thị Bích Chi, ĐHNN.Cần Thơ, 2016.

4. Các thông tin các chi cục địa phương.

 

Tin cùng loại

Những năm gần đây diện tích trồng cây ổi tăng khá cao ở vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long. Ổi là loại cây ăn trái dễ trồng, mau cho trái, thường được chọn trồng xen với các loại cây trồng khác trong vườn hoặc trồng dạng chuyên canh. Nhiều giống ổi ngon như ổi Nữ hoàng, ổi tím, ổi không hạt, ổi Đài Loan,… Cho hiệu quả kinh tế cao nên diện tích trồng ổi ngày càng được mở rộng.Cây ổi thường bị nhiều dịch hại tấn công, trong đó, rầy phấn trắng đang là dịch hại khá phổ biến ở khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long, gây gây hại khá nặng trên cây ổi, ảnh hưởng không nhỏ đến năng suất và chất lượng trái, làm giảm giá thành, giảm nguồn thu nhập của nông dân.

Trước tình hình các sản phẩm trừ cỏ bị loại khỏi danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng ở nước ta do độc hại cao như thuốc Glyphosate, Paraquat, 2,4 D…, nhu cầu sản phẩm thay thế nhóm thuốc trên rất cần thiết và cấp bách, đòi hỏi các nhà khoa học và các doanh nghiệp kinh doanh thuốc bảo vệ thực vật khẩn trương đầu tư nghiên cứu, tìm kiếm hoạt chất mới để sớm cho ra thị trường sản phẩm trừ cỏ hiệu quả hơn và an toàn hơn.

 

Tình trạng thiếu Kẽm và Bo xuất hiện ở nhiều vùng trên thế giới, đặc biệt là các vùng trồng lúa ở Châu Á nói chung và ở Việt Nam nói riêng, đất cát và các loại đất có thành phần cơ giới nhẹ dễ bị rửa trôi, xói mòn mạnh, đất nghèo chất hữu cơ… Thường bị thiếu Bo và Kẽm.

Bệnh chết cây con (lở cổ rễ) là bệnh khá phổ biến đối với một số loại cây trồng như lạc (đậu phộng), cà chua, cà rốt, dưa, ớt… Bệnh chết cây con đặc biệt phổ biến ở các vùng trồng chuyên canh, hoặc vùng chuyên trồng các cây rau màu trong nhiều năm. Ở những vùng ẩm thấp, vùng có thời tiết nóng ẩm thì bệnh thường nặng.

Lúa là cây trồng chính và quan trọng để phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Tuy nhiên, một khi thâm canh để tăng năng suất và chất lượng, thì nhiều loại dịch hại thường bộc phát. Bệnh khô vằn là một trong những dịch hại khá nguy hiểm, bệnh làm ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng lúa gạo, nếu ta không phòng trừ kịp thời.

Sagofort 10 GR là thuốc trừ tuyến trùng tiếp xúc, dạng hạt rải, hoạt chất Fosthiazate, gốc lân hữu cơ, tác động ức chế men Achetylcholine esteraza, vừa có tác động tiêu diệt, vừa làm tuyến trùng bất hoạt nên hiệu lực kéo dài, thuốc phòng trừ hiệu quả nhiều loại tuyến trùng: Tuyến trùng sưng rễ, tuyến trùng thối rễ, tuyến trùng nang, tuyến trùng đục rễ, tuyến trùng xoắn, tuyến trùng kim, tuyến trùng trắng đầu lá lúa và tuyến trùng tự do trong đất,...

Saromite 57 EC 21/02/2022

Saromite 57EC, hoạt chất  Propargite, là thuốc trừ nhện thuộc nhóm lưu huỳnh (Sulfur), dạng nhủ dầu, chứa 57% hoạt chất (570 g/l), mùi hôi khí lưu huỳnh, màu nâu nhạt. Là thuốc đặc trị các loài nhện hại cây, tác động qua đường tiếp xúc và xông hơi, hiệu lực trừ nhện nhanh và có thể kéo dài trên 20 ngày.

Nhu cầu sử dụng thuốc Bảo vệ thực vật ngày càng đa dạng và có tính chuyên sâu cao, đặc biệt là với nhóm thuốc trừ cỏ. Nắm bắt được yêu cầu trên và trước tình hình các sản phẩm thuốc trừ cỏ không chọn lọc mang tính độc hại cao bị cấm sử dụng trong thời gian gần đây như Glyphosate, 2.4D, Paraquat,…

Bệnh thán thư gây khô cành khô quả thường phổ biến trên các vườn cà phê trong mùa mưa. Bệnh gây chết cành và khô quả, làm ảnh hưởng nặng tới cấu trúc tán cây và năng suất cà phê nếu không chú ý phòng trừ. Bệnh thường xuất hiện trên các bộ phận non, trên hoa và quả cà phê.

Cỏ mọc ở ruộng lúa gồm nhiều loại như cỏ cháo, chác, mác, mương, lồng vực, đuôi phụng,… Trong đó cỏ lồng vực và đuôi phụng là 02 đối tượng khó trừ, thường gây hại nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng nông sản sau thu hoạch nếu như không được diệt trừ triệt để bằng những loại thuốc...

  • Trụ sở Chính
  • CÔNG TY CỔ PHẦN BẢO VỆ THỰC VẬT SÀI GÒN
  • Nguyễn Văn Quỳ, khu phố 1, phường Tân Thuận Đông, quận 7, TP.HCM
  • Mã số thuế: 0300632232
  • Tel: (028) 38 733 295 - 38 732 077
  • Fax: (028) 38 733 033 - 38 733 391
  • Website: www.spchcmc.vn - Email: info@spchcmc.vn
  • Xí nghiệp Bảo vệ Thực vật Sài Gòn
  • XÍ NGHIỆP CÔNG TY CỔ PHẦN BẢO VỆ THỰC VẬT SÀI GÒN
  • Lô C1-C3 Khu công nghiệp Hiệp Phước, xã Hiệp Phước, huyện Nhà Bè, TP.HCM
  • Tel: (028) 3873 4089 - Fax: (028) 3873 4090
  • Đơn vị trực thuộc
  • Kết nối chúng tôi