TS Nguyễn Minh Tuyên

Trong những năm gần đây, cây cam là một trong những cây trồng có giá trị kinh tế cao ở Việt Nam, vì vậy diện tích cam và sự đầu tư tự phát không ngừng tăng lên. Tuy nhiên, việc mở rộng diện tích và tăng cường đầu tư lại là yếu tố góp phần làm nhiều dịch hại có điều kiện phát triển. Một trong những bệnh hại nguy hiểm với cây cam hiện nay là bệnh vàng lá thối rễ. Đây là một trong những loại bệnh hại gây hoang mang cho người trồng, do họ chưa hiểu biết về nguyên nhân gây ra và cách phòng trừ. Nhiều nhà vườn bị tốn hao nhiều chi phí phòng trừ mà vườn cây vẫn bị thiệt hại nặng nề. Vì vậy, tìm hiểu các thành tựu khoa học kỹ thuật để áp dụng là một trong những yếu tố then chốt để quản lý bệnh này.

*Tác nhân: do tuyến trùng và các loại nấm sống dưới đất gây bệnh như Fusarium, Phytophthora, Pythium, Rhizoctonia…, tuy nhiên tác nhân chính, trực tiếp gây bệnh là do tuyến trùng và nấm Fusarium sp gây ra.

*Triệu chứng và tác hại: Khi cây bị bệnh, toàn lá bị vàng, vàng cả phiến lá và gân lá, lá già vàng trước, sau đó đến các lá bánh tẻ và lá non. Các lá vàng dễ bị rụng, thường thì rụng từ từng dưới lên từng trên. Lá cả cây bị vàng hoặc có khi chỉ một số cành bị vàng. Thường thì bên trên có cành bị vàng lá, thì tương ứng bên dưới đất cùng hướng đó đã có rễ bị thối. Tùy theo mức độ thương tổn của bộ rễ mà bộ lá cây sẽ vàng tương ứng. Khi tất cả các rễ lớn bị thối thì cây vàng toàn bộ lá và thậm chí bị chết. Trái của cây đang bị bệnh thường có màu sắc nhạt và không tươi, ruột quả xốp và khô nước, hương vị kém…

*Phòng trị:

- Trồng cao: Đào hố bón phân, sau đó lấp đầy để trồng, đảm bảo gốc cây sau này cao hơn mặt vườn, đảm bảo không đọng nước ở gốc sau mưa hay tưới.

- Chế độ nước: Cần có hệ thống tưới và tiêu để quản lý nước thật tốt. Gốc cây phải được đắp cao để đảm bảo luôn được khô ráo. Không bón phân, tưới nước thẳng vào gốc cây. Bón phân tưới nước cần thực hiện ở quanh tán cây. Cần thoát nước triệt để trong mùa mưa, không để nước chảy tràn từ vườn này sang vườn khác.

- Chế độ ánh sáng: Trước khi vào vụ mới hoặc vào mùa mưa, nên tỉa cành lá sâu bệnh, tỉa bớt  cành khuất trong tán cây để cả vườn thông thoáng. Chú ý phần gốc cam cần thông thoáng, không được che phủ rơm rác, cắt bỏ cành sát mặt đất...

- Chế độ dinh dưỡng: Chủ yếu dựa vào phân hữu cơ hoai mục, có ủ với sản phẩm nấm đối kháng BIMA. Bón bổ sung NPK cân đối, hợp lý, tránh dư đạm. Dùng các loại vi lượng cần thiết như POLY FEED để cây khỏe mạnh, quả đẹp, thơm, ngọt. Sử dụng CALCIUM NITRATE để giảm độ chua đất, giúp rễ phát triển.

- Bảo vệ bộ rễ khỏi bị thương tổn: Khi chăm sóc, bón phân thì hạn chế làm xây xát hay làm đứt rễ cam, xử lý sâu hại trong đất, chúng gây vết thương cho bệnh xâm nhập (như tuyến trùng, sùng, ve sầu, mối...).

- Thuốc phòng trị:

+ Sử dụng thuốc sâu dạng hạt để trừ tuyến trùng và các loại sâu hại dưới đất nhằm hạn chế thương tổn rễ như DIAPHOS 10GR.

+ Sử dụng các thuốc có gốc đồng, hoặc TREPPACH BUL 607SL, hay ALPINE 80WG, hoặc MEXYL 80WP để tưới vào vùng gốc rễ. Nên tưới phòng ngừa và luân phiên các loại thuốc nấm ít nhất 3 lần/ năm cho toàn vườn, nhất là khi vườn đã xuất hiện cây bị bệnh.

+Thường xuyên kiểm tra vườn, nếu phát hiện cây chớm bị bệnh thì vừa xử lý tuyến trùng và sâu hại sống trong đất, kết hợp phun phân vi lượng qua lá loại giàu lân. Tưới thuốc có gốc đồng luân phiên với các thuốc nấm nêu trên 5-7 ngày/ lần cho đến khi cây phục hồi. Chú ý xử lý thuốc cho các cây đứng gần cây bị bệnh, đặc biệt các cây đứng ở vị trí đất thấp hơn.