TS Nguyễn Minh Tuyên 

Lúa là cây trồng chính trong nền nông nghiệp nước ta. Trên lúa có nhiều loại dịch hại, bệnh đạo ôn là một trong những dịch hại nguy hiểm làm ảnh hưởng lớn đến năng suất và chất lượng lúa. Trước đây, bệnh đạo ôn chỉ xuất hiện trong vụ lúa Đông Xuân. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, bệnh đạo ôn đã gây hại hầu hết các vụ lúa trong năm, nhất là các tỉnh phía Nam, đã gây khó khăn cho sản xuất và làm tăng thêm chi phí phòng trừ cho bà con nông dân trồng lúa. 

Triệu chứng và tác nhân gây hại:

Bệnh do nấm Pyricularia oryzae gây ra. Nấm bệnh có thể tấn công trên lá, thân, cổ bông, cổ gié hoặc hạt lúa. Trên lá, ban đầu vết bệnh rất nhỏ, nhưng ở giữa vết bệnh, phần thịt lá đã bị hoại tử và khô xám, sau đó vết bệnh lớn dần và có hình thoi, đây là vết bệnh đặc trưng của đạo ôn. Khi bị nặng, nhiều vết bệnh liên kết lại với nhau làm cho toàn lá bị "cháy". Nguy hiểm nhất là khi nấm tấn công trên cổ bông và cổ gié, làm cho toàn bộ bông hoặc gié bị khô và gãy gục...

Điều kiện phát sinh phát triển:

Trong điều kiện trời âm u, ít nắng, thời tiết mát, ẩm độ cao, kết hợp đêm có sương mù nhiều thì bệnh phát triển mạnh. Bệnh thường gây hại nặng trên những ruộng sử dụng giống lúa nhiễm bệnh, gieo sạ dày, bón phân không cân đối và thừa đạm... 

Một số biện pháp quản lý bệnh đạo ôn đã được bà con nông dân áp dụng đạt hiệu quả:

Chọn giống kháng bệnh hoặc ít nhiễm để gieo trồng (tham khảo cán bộ khuyến nông của địa phương, hoặc trên tài liệu, trên thông tin của truyền thông...). Xử lý hạt giống trước khi gieo sạ. 

Trước khi gieo trồng, vệ sinh đồng ruộng, dọn sạch tàn dư cây bệnh vụ trước (trục và dìm kỹ gốc rạ), dọn sạch cỏ dại quanh bờ... 

Không gieo sạ quá dày để cây lúa được khỏe mạnh, kháng được bệnh (áp dụng theo lượng giống khuyến cáo của chương trình IPM, khoảng 120 kg/ha, nếu sạ hàng thì lượng giống còn ít hơn).

Bón phân cân đối hợp lý, không bón thừa đạm, nên sử dụng phân bón theo bảng so màu lá lúa. (khi lúa bị thừa đạm, lá có màu xanh đậm và sẽ không đứng thẳng mà nằm ngang). 

Khi điều kiện thời tiết phù hợp cho bệnh phát sinh, phát triển (như đã nêu ở trên), thì chủ động phòng ngừa trước như hạn chế phân đạm, tăng cường phân kali. Có thể chủ động phun thuốc phòng ngừa trước nếu ruộng được gieo sạ dày bằng giống nhiễm và bón dư đạm.  

Theo dõi ruộng thường xuyên, nhất là những giai đoạn cây lúa mẫn cảm với bệnh. Khi thấy bệnh chớm xuất hiện trên đồng thì ngừng sử dụng phân đạm và cần phun rải một trong các loại thuốc sau: 

Phun Pysaigon 50WP, hay Trizole 400SC/75WP/WDG, hoặc Saipan 2SL, hay Lúa vàng 20WP. Đặc biệt, Trizole 400SC là sản phẩm mới dạng nước, rất dễ sử dụng, với liều lượng 0,5-0,6 lít/ha cho hiệu quả trừ bệnh rất cao. Saipan 2SL vừa phòng trừ đạo ôn, vừa phòng trừ được bệnh cháy bìa lá (bạc lá). 

Rải Kisaigon 10H.  

Nếu bệnh phát triển mạnh thì có thể phun lại sau 5-7 ngày.

*Chú ý khi phun xịt thuốc: Phun đủ lượng nước với bec phun tơi sương, phun khi ruộng đã ráo sương hoặc ráo nước sau mưa. Có thể phun trước khi lúa trổ hoặc sau khi lúa đã trổ đều.